Een uitgebreid stelsel onverharde paden en een rustige asfaltweg zorgt voor ontsluiting van de Eese. Momenteel is sprake van bescheiden dagrecreatie. De faciliteiten voor recreanten zijn optimaal voor rustige vormen van recreatie waarbij natuurbeleving voorop staat: wandelen en fietsen. 

Paden zijn nodig voor ontsluiting en openstelling (Natuurschoonwet 1928). Op basis van de huidige normstelling van de Natuurschoonwet 1928 is ongeveer 29 km aan paden noodzakelijk. Momenteel is ongeveer 42 km aan paden aanwezig, ruim voldoende om aan de regels te voldoen. Vanwege de relatief natte bodem is intensief onderhoud van de paden noodzakelijk, hetgeen jaarlijks een aanzienlijke kostenpost vormt. 

Recreanten zijn van belang voor de lokale economie. De bestaande recreatiecorridor van noordoost Overijssel (Woldberg) naar Zuidwest Drenthe (Drents Friese Wold) zal door de beoogde natuurontwikkeling versterkt en verfraaid worden. Landgoed de Eese zelf zal door de beoogde natuurontwikkeling nog aantrekkelijker worden voor dagrecreatie. Met betrekking tot de recreatie staan rust, stilte en ruimtebeleving voorop. 

LANDGOEDVISIE Integrale_visie.pdf

De integrale visie

De integrale visie is gebaseerd op de missie van de familie Van Karnebeek:  

“het duurzaam instandhouden van een prachtig familielandgoed en verdere verfraaiing van het landgoed door optimalisering van bestaande functies en het toevoegen van nieuwe functies”.  

Als belangrijke randvoorwaarde - om het landgoed daadwerkelijk in stand te kunnen houden - geldt het behalen van een duurzame exploitatie.  

De visie kent drie belangrijke pijlers: een groene, een rode en een maatschappelijke lijn.  

De groene lijn bestaat uit de geleidelijke omvorming van ca 255 landbouwgrond naar natuurterrein.

De rode lijn bestaat uit optimalisatie van inkomsten uit bestaande gebouwen en het realiseren van nieuwe rode functies. Omvorming van landbouwgrond leidt tot een forse vermogensdaling omdat landbouwgrond vele malen meer waard is dan natuurterrein. Dit wordt maar ten dele gecompenseerd door subsidies uit de zogenaamde PSN regeling. Verder wordt de exploitatie van de Eese door de beoogde natuuronwtikkeling negatief beïnvloed:  natuurbeheer kost veel geld en er zijn nauwelijks inkomsten uit natuurterrein te verkrijgen. Ook wordt door vastlegging van de bestemming natuur in het bestemmingsplan de mogelijkheid om het ooit weer agrarisch te exploiteren volledig uitgesloten. Deze nadelen wordt eveneens slechts in beperkte mate door de PSN regeling vergoed. 

De maatschappelijke lijn betekent de continuïteit van de openstelling van het landgoed over ca 40 km wandelpaden en de aanleg van een onverhard fietspad, een tweetal parkeerplaatsen en informatieborden.

De groene lijn: natuurontwikkeling Inrichtingsplan (.pdf)

Over de mogelijke omzetting van de landbouwgronden in duurzame natuur (PSN, 255 ha). zijn reeds afspraken gemaakt met rijk, provincies en gemeenten. Voor zowel Drenthe als Overijssel zijn de natuurgebiedsplannen aangepast aan de nieuwe begrenzing, zodat de realisatie van de basispakketten half natuurlijk grasland, heide en de plus pakketten soortenrijk grasland, nat soortenrijk grasland en soortenrijke heide technisch mogelijk gemaakt kan worden. 

Uit inventarisaties (abiotische en biotische waarden) en analyse van kansen en knelpunten blijkt dat de gewenste natuurontwikkeling in de praktijk ook mogelijk is en kansrijk vanwege o.a. de aanwezigheid van ondiepe keileemlagen. Streefbeeld en doelstelling met betrekking tot natuurontwikkeling is een halfopen boslandschap met geleidelijke overgangen, bestaande uit een mozaïek van bos, bloemrijke graslanden, heide, water, boomgroepen en hagen i.e. het herstel van het oud-Hollandse landschap. 

De noodzakelijke inrichtingsmaatregelen bestaan hoofdzakelijk uit afvoeren van de voedselrijke toplaag en realisatie van wateren, gevolgd door inplanten van bomen en struiken op daarvoor gewenste locaties, verspreid over de percelen. Behalve inrichtingsmaatregelen op de landbouwpercelen zijn eveneens perceelsoverschrijdende maatregelen nodig met betrekking tot waterhuishouding (vernatting), paden (handhaven en verbeteren) en bestaande natuur (kwaliteitsverbetering en realisatie van ecologische verbindingszones). Na inrichting is ontwikkelingsbeheer (maaien en extensief begrazen) nodig, om de vooraf gekozen natuurdoeltypes te realiseren en toekomstige beheerskosten te minimaliseren. 

De natuurontwikkeling is tot in detail beschreven in het inrichtingsplan, opgesteld door Edo van Uchelen. Dit inrichtingsplan omvat de concrete uitwerking van de integrale visie op het gebied van landschap en natuur. Hierbij is in overleg met de provincies Overijssel en Drenthe reeds een indeling gemaakt met betrekking tot de te realiseren natuurdoeltypen.

Inrichtingsplan (.pdf)

De rode lijn

In een uitgebreid financieel model is uitgerekend wat de effecten zijn van de integrale visie op de exploitatie van het landgoed. Hieruit is gebleken dat op termijn een fors tekort zal ontstaan. Thans wordt dit model “ge- update” naar aanleiding van, onder andere, de ontwikkelingen in de land- en bosbouw. Verwacht wordt echter dat er nog steeds sprake zal zijn van een aanzienlijk exploitatietekort. Compensatie wordt gezocht via de ontwikkeling van bestaande en nieuwe rode functies.  

Ten aanzien van de bestaande bebouwing is per locatie aangegeven welke functie het gebouw heeft of kan krijgen. Zo zijn bestaande huizen van het landgoed verhuurd en zal het houten Landhuis gebruikt kunnen worden voor zakelijke bijeenkomsten. Verder kunnen - op basis van de gedachte om eerst bestaand rood zoveel mogelijk een nieuwe functie te geven en daarmee een deel van het exploitatietekort te dichten – de bestaande schuren in de kern van de Eese herontwikkeld worden.  

Het resterende exploitatietekort  zal gedicht moeten worden door het ontwikkelen van nieuw rood .Uitwerking en vormgeving hiervan zal in nauw overleg met de lokale overheden en andere belanghebbenden plaatsvinden, waarbij een goede inpassing in het landschap een belangrijke rol speelt.  

Bindende elementen in de architectuur en beeldkwaliteit kunnen zijn kleurgebruik, materiaalkeuze (veel hout), dakbedekking (riet) en een bijzondere inpassing van het gebouw in het landschap.  

Zowel in het Rijksbeleid (Nota Ruimte) als in het provinciale bestaat ruimte voor ontwikkelingsplanologie. Voor de omvorming van landbouwgrond naar natuur en realisatie van nieuwe rood zal in de Provincie Drenthe / Gemeente Westerveld gebruik gemaakt worden van het Nieuwe Landgoederenbeleid. In de Provincie Overijssel / Gemeente Steenwijkerland zal aansluiting gezocht worden bij het Rood voor groen beleid, welke in augustus 2008 verwacht wordt. 

De transformatie op Landgoed De Eese van 255 ha landbouwgrond naar duurzame natuur levert een geweldige maatschappelijke meerwaarde op. Er wordt immers een substantiële bijdrage geleverd aan de realisatie van Ecologische Hoofdstructuur, waarbij extensief recreatief medegebruik aansluit bij de kernkwaliteiten van Landgoed De Eese: rust, ruimte en hoge natuurpotenties. Optimalisatie van het gebruik van de huidige gebouwen levert een bijdrage aan de continuïteit van een zeer gevarieerd landgoed dat deel uitmaakt van een bijzonder landschapsecologisch systeem. Daarnaast wordt de maatschappelijke meerwaarde aanzienlijk vergroot vanwege de nieuw te ontwikkelen woon- en werkvormen op Landgoed De Eese. Behoud en herstel van cultureel erfgoed is daarbij uitgangspunt. 

De voorgenomen grootschalige natuurontwikkeling is afhankelijk van de medewerking van derden en allerminst zeker. Het plan kan worden ingetrokken of op onderdelen worden aangepast. Een en ander is afhankelijk van de nieuwe financiële inzichten (o.a. perspectieven in de landbouw), het verwachte Rood voor groen beleid in Overijssel, een nader onderzoek naar de geschiktheid van de mogelijke bouwlocaties en de medewerking en beleid van de lokale overheden en andere belanghebbenden.

>>top